با توجه به اهمیت ذخایر ژنتیکی و زیستی، مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران در سال 1386، با فرمان مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در جهاددانشگاهی پایه گذاری گردید و هدف اصلی مرکز تأسیس مرکز ملی مرجع به منظور حفظ و به کارگیری ذخایر ژنتیکی و زیستی کشور و حمایت از فعالیتهای صورت گرفته و ایجاد هماهنگی لازم است. در این راستا، این مرکز ضمن پشتیبانی از مراکز ذخایر زیستی کشور و ایجاد شبکه ملی ذخایر زیستی، در تلاش است تا به مرکزی پیشتاز به منظور گردآوری، تکمیل، سامان دهی، استاندارد سازی و حفظ ذخایر ژنتیکی و زیستی برای توسعه دانش، فناوری و افزایش کیفیت زندگی و سلامت و حفظ امنیت غذایی، منابع طبیعی و تنوع زیستی کشور تبدیل گردد.
بانکها و بخشهای مرکز
-بانک سلولهای انسانی و جانوری
- بانک میکروارگانیسم ها
-بانک گیاهی
-بانک DNA و داده های ژنومی
-اداره تجاری سازی، پروژه یابی و بازاریابی
- اداره آموزش
ایجاد و تکمیل کلکسیونهای متعدد در هریک از بانکها بر پایه نیاز بخش تحقیقات، ارزش اقتصادی و در معرض انقراض بودن بصورت یک روند رو به توسعه در صدر فعالیتهای مرکز قرار دارد. بسیاری از این کلسیونها برای اولین بار در سطح ملی و بین المللی راه اندازی شده اند. در حال حاضر بیش از 40 هزار نمونه زیستی در قالب 27 کلکسیون به شرح ذیل در مرکز وجود دارند:
کلکسیونهای بانک سلولی :
1- بیماریهای ژنتیکی
2- نژادهای ایرانی
3- بز مرخز
4- اسبچه خزری
5- شتر دوکوهانه
6- رده سلولی تحقیقاتی
7- سلولهای بنیادی
کلکسیونهای بانک میکروارگانیسمها :
1- کپک و مخمر
2- ریز جلبک
3- باکتری
4- آرکی
5- پروبیوتیک
6- اکتینومایست
7- میکروارگانیسمهای کشاورزی
کلکسیونهای بانک گیاهی:
1- غلات
2- دارویی
3- سبزیجات
4- حبوبات
5- آرتمیزیا
6- زینتی
7- درون شیشه ای
8- هرباریوم
9- عصاره و اسانس
کلکسیونهای بانک مولکولی :
1- وکتور
2- میزبان
3- ژنومیک
4- متاژنومیک
در برخی از کلکسیونها نمونه های غیر بومی ارزشمند نیز از طرق مختلف گرد آوری و تهیه گردیده و ذخیره شده اند.
این نمونه ها در شرایط ذیل نگهداری می گردند:
1- 4 درجه سانتیگراد
2- 20 درجه سانتیگراد زیر صفر
3- 80 درجه سانتیگراد زیر صفر
4- درون ازت ( 196 زیر صفر)
5- لیوفلیزه
